Współczesne budownictwo stawia na smukłe konstrukcje i nowoczesne materiały, takie jak beton komórkowy czy ceramika poryzowana. Choć przyspieszają one prace i oferują świetne parametry cieplne, mają jedną wspólną cechę: w porównaniu do historycznych murów na zaprawie wapiennej, cechują się znacznie mniejszą odkształcalnością.
Skutkiem tego jest duża wrażliwość na zarysowania. Pęknięcia na ścianach, choć zazwyczaj nie zagrażają nośności budynku, drastycznie obniżają komfort użytkowania i estetykę. Rozwiązaniem tego problemu jest konstrukcyjne zbrojenie murów, którego rola w zapewnieniu rysoodporności jest często niedoceniana. Jego zadaniem nie jest przenoszenie głównych obciążeń, ale przejęcie lokalnych naprężeń rozciągających, które są główną przyczyną spękań.
Gdzie i dlaczego w murze powstają naprężenia rozciągające?
Mur doskonale radzi sobie ze ściskaniem. Problem pojawia się tam, gdzie ciągłość konstrukcji zostaje zaburzona lub obciążenia są nierównomierne. To właśnie w tych newralgicznych miejscach zbrojenie spoin wspornych staje się koniecznością.
1. Strefy podokienne i nadprożowe
To najbardziej klasyczne miejsca występowania pęknięć.
- Problem: Pod otworami okiennymi dochodzi do koncentracji naprężeń. Obciążony mur po bokach okna odkształca się inaczej niż nieobciążony fragment ściany tuż pod parapetem. Powoduje to powstawanie charakterystycznych pionowych rys. Z kolei przy nadprożach, na skutek różnic w odkształcalności (np. muru i żelbetowego nadproża), mogą pojawiać się rysy ukośne.
- Rozwiązanie: Należy zastosować zbrojenie w spoinach wspornych bezpośrednio pod otworem okiennym(zazwyczaj w najwyższej spoinie pod parapetem) oraz w strefie nadproża.
- Zasada: Zbrojenie musi być odpowiednio zakotwione. Powinno być co najmniej o 1 metr dłuższe niż szerokość otworu, tak aby zachodziło minimum 50 cm poza każdą krawędź otworu (niektóre źródła podają nawet 80 cm).
2. Ściany działowe
Ściany działowe, choć z założenia nie są nośne, również są narażone na uszkodzenia.
- Problem 1 (Ugięcie stropu): Ściana działowa oparta na stropie, który się ugina (nawet o kilka milimetrów), jest zmuszona do „pracy” jak belka. Powoduje to powstawanie rys ukośnych lub poziomych, szczególnie w dolnych partiach.
- Rozwiązanie 1: Jeżeli przewiduje się znaczne ugięcia stropu (np. przy dużej rozpiętości), konstruktor powinien przewidzieć zbrojenie. Najczęściej umieszcza się je w pierwszych trzech dolnych spoinach, a następnie co trzecią spoinę na całej wysokości muru.
- Problem 2 (Styk ze ścianą nośną): Ściany działowe i nośne pracują inaczej i odkształcają się w różnym stopniu. Powoduje to powstawanie pęknięć pionowych na ich styku.
- Rozwiązanie 2: Oprócz standardowych kotew z blachy, należy zastosować zbrojenie konstrukcyjne w spoinach ściany działowej, zakotwione w ścianie nośnej i sięgające w głąb ściany działowej na minimum 50 cm.
3. Długie odcinki ścian
Im dłuższa ściana bez dylatacji, tym większe ryzyko pęknięć wynikających z naturalnych odkształceń.
- Problem: Odkształcenia termiczne (rozszerzanie i kurczenie pod wpływem temperatury) oraz reologiczne (skurcz materiału, np. betonu komórkowego) prowadzą do powstawania rys. W przypadku murów z niewypełnionymi spoinami czołowymi (pionowymi), rysy te mogą pojawić się już przy długości ściany ok. 5 metrów.
- Rozwiązanie: Równomierne rozmieszczenie zbrojenia na całej wysokości ściany. Pozwala to na „rozładowanie” naprężeń i, według wytycznych producentów, umożliwia nawet dwukrotne zwiększenie maksymalnej odległości między dylatacjami.
4. Zmiany wysokości muru nośnego
- Problem: W miejscach, gdzie wyższa, mocniej obciążona część budynku styka się z niższą (np. garażem), dochodzi do koncentracji naprężeń. Różne obciążenia mogą powodować nierównomierne osiadanie fundamentów, co prowadzi do „odrywania się” obu części.
- Rozwiązanie: Stosuje się zbrojenie konstrukcyjne w górnej strefie muru (przy zmianie wysokości) oraz w dolnej strefie (przy fundamencie), aby związać obie części.
Czym i jak prawidłowo zbroić spoiny?
Samo zastosowanie zbrojenia nie wystarczy – kluczowy jest dobór materiału i technika montażu.
1. Profesjonalne systemy zbrojenia
Stosowanie przypadkowych prętów zbrojeniowych jest błędem. Nie mieszczą się one w cienkich spoinach, a nawet umieszczone w bruzdach nie pracują tak efektywnie, jak dedykowane systemy.
- Zbrojenie typu Murfor® (tradycyjne): To prefabrykowane belki (kratowniczki) składające się z dwóch równoległych prętów połączonych sinusoidalnym drutem. Dostępne są w wersjach do zaprawy tradycyjnej (typ RND) oraz cienkowarstwowej (typ EFS – płaskie pręty, które mieszczą się w cienkiej spoinie). Produkowane są w różnych wykończeniach (ocynk, stal nierdzewna) i szerokościach dopasowanych do grubości muru.
- Zbrojenie Murfor® Compact: Nowoczesne rozwiązanie w postaci siatek z wiązek stalowych drutów połączonych tkaniną z włókna szklanego.
- Zaleta: Dostarczane w 30-metrowych rolkach, co eliminuje konieczność robienia zakładów na długich odcinkach i znacznie przyspiesza pracę.
- Zastosowanie: Dostępne w wariantach do środowiska suchego (wewnątrz) oraz wilgotnego i mokrego (na zewnątrz, np. fasady).
2. Kluczowe zasady montażu
Aby zbrojenie spełniło swoją funkcję, musi być poprawnie zainstalowane.
- Pełne otulenie zaprawą: To absolutnie krytyczna zasada. Zbrojenie nie może stykać się bezpośrednio z pustakiem czy bloczkiem. Musi być w całości zatopione w zaprawie (tradycyjnej lub cienkowarstwowej).
- Odpowiedni dystans: Zbrojenie powinno być umieszczone co najmniej 2 cm od zewnętrznej i wewnętrznej krawędzi ściany, aby zapewnić mu odpowiednią ochronę.
- Łączenie na zakład: W przypadku stosowania tradycyjnych kratownic (np. Murfor RND/EFS), które mają określoną długość (np. 3,05 m), na dłuższych odcinkach należy je łączyć na zakład o długości minimum 20-25 cm.
Podsumowanie: Zbrojenie to inwestycja w trwałość
Brak zbrojenia konstrukcyjnego w wymienionych strefach jest częstą przyczyną późniejszych problemów i kosztownych napraw. Zastosowanie systemowego zbrojenia w spoinach wspornych to stosunkowo niewielki koszt na etapie budowy, który procentuje przez lata, zapewniając komfort użytkowania i estetyczny wygląd budynku bez pęknięć.
Czy chcesz dowiedzieć się więcej o tym, jak dobrać konkretny typ zbrojenia Murfor do Twojego projektu lub rodzaju ściany?
